| Mobile | RSS

پروبیوتیک ها و خواص آنتی باکتریایی آنها

تیر ۲۲ام, ۱۳۹۰ | No Comments | Posted in صنایع غذایی

تعریف پروبیوتیک :

کلمه پروبیوتیک از واژه یونانی پروبیوس به معنای حیات بخش گرفته شده و متضاد کلمه پادزیست به مفهوم ضد حیات است .

طبق تعریف پروبیوتیک عبارت است از مکمل میکروبی که از طریق متعادل سازی میکروب های بومی طبیعی روده ،اثرات مفید بر بدن میزبان اعمال میکند. اخیرا گروهی از دانشمندان اروپایی پیشنهاد کردند که بهترین تعریف برای پرو بیوتیک هایی که به مصرف تغذیه انسان می رسند عبارت است از اجزاء غذایی میکروبی زنده که اثرات سود بخش بر سلامت میزبان دارند

 معانی دیگر مشابه آن عبارتند از باکتری سلامت ،سودمند و دوستدار انسان.

پروبیوتیک ها باکترهای سودمندی هستند که در بسیار ی از موارد غذایی تخمیری وجود دارند و می توانند به منظور ایجاد اثرات سلامتی بخش به مواد غذایی مانند ماست اضافه گردند. تعریف پروبیوتیک به عنوان یک مکمل غذایی میکروبی که با بهبود تعادل میکروبی روده اثرات مفیدی بر سلامتی میزبان دارد. بر اهمیت سلولهای زنده به عنوان بخشی از یک پروبیوتیک موثر تکیه داشته و آنتی بیوتیک ها را از آن مجزا می سازد

خصوصیات پروبیوتیک ها

بیش از بیست ویژگی مختلف برای انتخاب سوژه های پروبیوتیکی در نظر گرفته شده است ولی بر طبق  یک توافق عمومی معیارهای اصلی جهت انتخاب آنها برای مصارف غذایی عبارتند از ‌:‌

۱-  حفظ کارایی در شرایط محیطی گوناگون ،

۲- قابلیت تولید در مقیاس صنعتی ،

۳- ثبات خصوصیات و بقا طی دوره انبار داری ،

۴-  قابلیت زنده ماندن در روده و مقاومت در برابر اسید معده و صفرا ،

۵-اعمال اثرات سودمند بر میزبان ،

۶-داشتن منشا انسانی

۷-عدم بیماری زایی

۸-سهولت و سرعت تکثیر در شرایط آزمایشگاه و درون بدن موجود زنده

۹-مقاومت در برابر آنتی بیوتیک های متداول

۱۰-عدم انتقال مواد ژنتیکی به میکروارگانیزم های بیماری زا(مثل فاکتورهای مقاومتی )

۱۱-توانایی چسبیدن به دیوار روده

۱۲- تولید مواد ضد میکروبی و اثر پاد زیستی در برابر میکروب های بیماری

۱۳-  بقاء سویه های پروبیوتیکی طی عبور از دستگاه

امروزه فنون میکروبیولوژیکی کلاسیک ، تکنیک هایی بر پایهPCR ، الایزا و تکنیکهای پیشرفته پزشکی همگی بر زنده ماندن میکروارگانیزمها طی عبور از دستگاه گوارش دلالت میکنند.

مکانیسم‌های مختلفی برای عملکرد و فعالیت پروبیوتیک‌ها پیشنهاد شده است که از آن طریق می‌توانند در بدن میزبان از آسیب‌های مختلف جلوگیری کنند:

۱ – تولید مواد پیشگیری کننده:
پروبیوتیک‌ها با تولید موادی با قابلیت مهار میکروارگانیسم‌ها مانند اسیدلاکتیک، اکتریوسین، پراکسید هیدروژن و غیره می‌توانند از بروز برخی از بیماری‌های عفونی جلوگیری کنند.

۲ – مسدودکردن کردن محل‌های اتصال در میکروب‌های بیماری‌ زا:
پروبیوتیک‌ها با قرار گرفتن و پوشاندن نقاط اتصال میکرو ارگانیسم‌های بیماری زا، از کلونیزه شدن و رشد آن‌ها جلوگیری می‌کنند.

۳ – رقابت برای تغذیه:
پروبیوتیک‌ها مواد غذایی موجود را قبل از این‌که توسط میکروارگانیسم‌های بیماری‌زا مصرف شود، استفاده می‌ کنند.

۴ – تحریک سیستم ایمنی:
پروبیوتیک‌ها می‌توانند هم ایمنی اختصاصی و هم غیر اختصاصی را در مقابل بیماری‌های روده ای تحریک کنند.

برای مثال فهمیده‌اند که لاکتوباسیلوس کازئی در اسهال ویروسی، باعث افزایش پاسخ ایمنی می‌شود.

اصولا به غذایی پروبیوتیک گفته می ‏شود که حاوی میکروارگانیسم ‏هایی با ویژگی‏های زیر باشد:

* میکروارگانیسم‏ های آن در دسته پروبیوتیک ‏ها طبقه ‏بندی شده باشند؛ یعنی جزء فلورمیکروبی طبیعی روده انسان باشند.

* به صورت زنده و فعال و به تعداد کافی به روده برسند.

* نسبت به اسید معده و نمک ‏های صفراوی در روده کوچک مقاوم باشند.

* توانایی اتصال به سلول‏ های اپیتلیال روده را در رقابت یا پاتوژن ‏ها داشته باشند.

* توانایی تولید ترکیبات ضد باکتری ‏های مضر مثل تولید اسید لاکتیک، باکتریوسین و غیره را داشته باشند.

میکروارگانیسم‏ های مورد استفاده به عنوان پروبیوتیک

متداول ‏ترین گونه ‏های مورد استفاده در محصولات پروبیوتیک مربوط به گروه باکتری‏ های لاکتوباسیل هستند که شامل نژادهای خاصی از جنس ‏های Bifidobacterium می ‏شود. لازم به ذکر است که میکروارگانیسم‏ های پروبیوتیک بر اساس منشا انسانی، حیوانی و محیطی تقسیم می ‏شوند که فقط گونه‏ های دارای منشا انسانی برای تولید محصولات پروبیوتیک قابل مصرف هستند.

مهمترین تولیدات پروبیوتیک ها

به طور کلی مواد مترشحه از پروبیوتیک ها عبارتند از:‌

۱- اسید های چرب آزاد کوتاه زنجیر(ضروری برای سلول های دیواره روده و اسیدی کردن روده )،

۲- ویتامین های گروه ب ،

۳- کوفاکتورهای ضروری ،

۴- پیش سازه های هورمونی ،

۵- مواد بازدارنده رشد مانند اسید های آلی ، و اتانول و باکتریوسین ها  (فایسین – لاکتنین – هلوتیسین –  پدیوسین )

۶- سایر موارد شامل بنزوات ها – دی اکسید کربن – استالدهید – استونین – 2و۳ بوتان دی ال – آنزیم های تجزیه کننده باکتریها – روترین –  آب اکسیژنه

 

البته عواملی نیز وجود دارند که باعث از بین رفتن اثر پروبیوتیک ها میشوند مانند تغذیه نا سالم (رژیم های درمانی و اصلا ح هضم )، هضم ناقص مواد غذایی مختلف ، مصرف آنتی بیوتیک ها و سایر داروها (استروئیدهاو NSAIDS )،کلر زنی آب و اضطراب.

شرایط محیط، pH فراورده ، میزان اکسیژن مولکولی ، دمای نگهداری ، مقدار نمک ، میزان کربوهیدرات قابل تخمیر

شناسنامه پروبیوتیک

لاکتوباسیل‌ها، معروف‌ترین باکتری‌های مورد استفاده در لبنیات تخمیری هستند. این باکتری‌ها قادر به تبدیل قندها (شامل لاکتوز) و سایر کربوهیدرات‌ها به اسید لاکتیک هستندو طعم ترش لبنیات تخمیر شده نظیر ماست هم به همین خاطر است. هم‌چنین اسید لاکتیک  به عنوان یک نگهدارنده از فاسد‌شدن فرآورده‌های لبنی جلوگیری می‌کند.

پروبیوتیک‌های رایج، شامل گونه‌های مختلف باکتری‌های بیفید، باکتریوم، لاکتوباسیلوس و همچنین بعضی گونه‌های مخمر هستند.

عشق پروبیوتیک!

اگر با همه توضیحاتی که داده شد، پروبیوتیک‌ها دل‌تان را برده‌اند و الان حسابی تشنه یک لیوان پروبیوتیک هستید که بزنید توی رگ و حالش را ببرید، این نکات را فراموش نکنید که از یادبردن آن‌ها ممکن است باعث شود گول بعضی‌ها را بخورید:

۱ – اثربخشی پروبیوتیک‌ها تا زمانی است که پروبیوتیک مصرف شود. نمی‌شود گفت یک سال پروبیوتیک بخورید و خودتان را بیمه کنید. مصرف این مواد باید مداوم باشد.

۲ – مکمل‌های غذایی به صورت قرص که در حال حاضر در بازار ایران، بیشتر وارداتی هستند، باید حتما دارای روکش محافظ باشند تا باکتری‌های مفید، حین عبور از معده، در اسید معده از بین نروند.

۳ – فرآورده‌های لبنی، بهترین حامل پروبیوتیک‌ها محسوب می‌شوند. البته هنوز غنی‌سازی لبنیات با پروبیوتیک‌ها خیلی رایج نشده است.

۴ – موز، عسل، مارچوبه، کنگر فرنگی، سیر و پیاز حاوی موادی هستند که باعث می‌شود باکتری‌های پروبیوتیک بهتر رشد کنند. البته برای اثر بخشی بایستی مقادیر زیادی از آن‌ها مصرف شود.

۵ – افرادی که آنتی بیوتیک مصرف می‌کنند، دچار اسهال، عفونت مخمری مهبل و یا دچار سوءتغذیه هستند، در اولویت مصرف پروبیوتیک‌ها قرار دارند.

۶ – ماده موسوم به استارتر ماست که اسم علمی‌اش Lactobacillus bulgaricus است، پروبیوتیک محسوب نمی‌شود. بنابراین نمی‌شود گفت ماست یک ماده پروبیوتیک طبیعی است. این باور رایج غلطی است که وجود دارد.

ایمنی در مصرف پروبیوتیک ها

پروبیوتیک ها ریز سازواره هایی هستند (کپک یا باکتری) که در پی مصرف تاثیر مفید بر سلامت میزبان دارند . آن ها در فرمولاسیون داروها و غذاها ، به خصوص فراورده های شیری تخمیری استفاده می شود. گونه های پروبیوتیکی روز به روز در حال افزایش هستند و این مساله احتمال ریسک را در پی مصرف آنها مطرح کرده است . بعضی از گونه های لاکتوکوکوس و لاکوباسیلوس جزو گروه GRAS (به طور عمومی بی ضرر) معرفی شده اند اما انواع پاتوژن هم دارند. در اینجا اثرات تئوری پروبیوتیک و پیش بینی سلامت آنها بررسی می شوند .

Leave a Reply 5212 views, 5 so far today |

Leave a Reply

Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.

Gorgeous Gorgs, Sliema, December 24, 2016The 11:40 Rogue One Show on Eden in St Julian, December 28, 2016Ariëlla 006Lu #XAriëlla 005Surveillance Cat, St Julian, December 25, 2016x*y*z II1R8A87631R8A8711Strange small red house, Sliema, December 24, 2016