| Mobile | RSS

فاسیولا هپاتیکا

اردیبهشت ۳ام, ۱۳۹۰ | ۱ Comment | Posted in انگل شناسی

فاسیولا هپاتیکا کرم پهنی از دسته ترماتودهای است که باعث بیماریهای  دیستوماتوز ، فساد کبدی، کپلک می شود که  سابقا به آن Distomum hepaticum می گفتند. این انگل در داخل مجاری صفراوی کبد علفخواران و انسان زندگی می کند .در گوسفند، گاو، سگ، خرگوش، فیل، میمون، الاغ، گوزن و بز کوهی دیده می شود. انسان میزبان اتفاقی این انگل است . این کرم بیماری فاسیولوزیس یا کرم کپلک گوسفند را در انسان و علفخواران ایجاد می کند.
فاسیولا هپاتیکا جز خانواده پلاتی هلمنت ها (کرم های پهن ) و از رده ترماتود (trematoda) و از کلاس دیژنا ها (Digenea) است .

مورفولوژی فاسیولا هپاتیکا
این کرم پهن، برگی شکل ( leaf-like)، گوشتی و به ابعاد ۳-۲ سانتی متر طول و ۳/۱ تا ۸/۰ سانتی متنر عرض است. سر کرم باریک و مخروطی شکل و قسمت قدامی پهن و عریض است. در سطح پشتی شکمی پهن است. دو بادکش دهانی و بطنی (acetabulum)دارد و درقسمت قدامی دارای مخروط راسی یا Cephalic cone است. بادکش شکمی سطحی است.کرم به رنگ خاکستری- قهوه ای است. در یک سوم طول کرم روزنه ورودی کانال لورر در فصل تخمگذاری ظاهر می شود. کوتیکول ، دارای فلسهای محکم ، زبر و ضخیم است و در حفاظت کرم نقش دارد.

دستگاه گوارش
دهان در بادکش شکمی قرار دارد  و اتاق دهانی قیفی است . اندازۀ بادکش دهانی ۱ و شکمی که نزدیک به آن است ۱٫۶ میلیمتر است pharynx ، کوتاه، گرد و عضلانی است و  مری کوتاه و باریک .  روده دوشاخه و  روده کور با تعداد زیاد سکوم یا دیورتیکول که در سمت خارجی بسیار منشعب هستند دیده می شود .  تغذیه از خون و مواد داخل مجاری صفراوی (تا ۸/۱ میلیلیتر خون در روز) با مکش انجام میگیرد . دفع مواد زائد هم از طریق دهان است .

سیستم تنفسی ، عصبی و ترشحی
تنفس کرم بیهوازی از مسیر گلیکولیز است و  سیستم ترشحی شامل سلولهای شعله ای ، توبولهای ترشحی، کانالهای ترشحی پشتی و شکمی و کانال ترشحی اصلی و منفذ ترشحی میباشد . سیستم عصبی شامل مرکزی (عقده های مغزی گردآمده بوسیله حلقه عصبی اطراف مری) ، سیستم محیطی ( سه طناب طولی پشتی ، شکمی و طرفی) و اندامهای حسی بیشتر دور بادکشها است . 

تخم کرم فاسیولا هپاتیکا

بیضی شکل با اندازه ۱۴۵-۱۵۰ میکرون، دریچه دار که در داخل آن توده سلولی قرار دارد. تخم در سرما و خشکی از بین می رود ولی در شرایط مرطوب بیش از یک سال زنده می ماند. لازم به ذکر است که طول عمر کرم  هم ۱۰ سال یا بیشتر است.

چرخه زندگی کرم فاسیولا

تخم انگل  در زیر دمای ۱۰ درجه و بالای ۳۰ درجه رشد نمی کند میراسیدیوم در ۳۰ درجه سانتی گراد در مدت ۹-۱۵ روز تشکیل می شود و آنزیم hatching در این مرحله نقش دارد . انزیم hatching در اثر قرار گرفتن در معرض نور ترشح می شود. این آنزیم مواد شیمیایی را که باعث انسداد  دریچه تخم شده بودند را حل می کند. عمر میراسیدیوم مژه دار ۸ ساعت است .  میراسیدیوم بعد از ورود به بدن میزبان واسط تبدیل به یک لارو طویل کیسه ای شکل توخالی به نام اسپوروسیت می شود.هر اسپوروسیست ۵-۸ ردی ایجاد می کند . ردی بسیار کاملتر ، محرک و دارای دستگاه گوارش است و  به غدد گوارشی حلزون مهاجرت ، تبدیل به ردی مادر و داخلش ردی های دختر تشکیل (مثل پاراگونیموس ) و از آنها هم ۱۴-۲۰ سرکر تولید می شود . سرکر از راه کیسه هوایی حلزون وارد آب و تا یکساعت بعد روی گیاهان آبزی به متاسرکر تبدیل می شود.

پاتوژنزیس
پاتوژنزیس بعنوان یک نتیجه مستقیم فعالیت فلوکها می تواند حاد یا مزمن باشد.فاسیولیازیس حاد یا فساد کبد (Liver rot) در طول مهاجرت پیش از بلوغ در پارانشیم کبد اتفاق می افتد که بمدت ۸ هفته انجام می شود. شدیدترین و وخیم ترین تغییرات در فاسیولیازیس حاد در کبد دیده می شود. کبد متورم می شود و گاهی این حالت بحدی  است که کپسول کبد پاره می شود. مواد دفعی کرم بسیار مهم هستند و تولید کم خونی ، اسهال و ائوزینوفیلی می کند.فاسیولیازیس مزمن پس از ۱۲ هفته اتفاق می افتد، زمانی که فلوکها به مجاری صفراوی می رسند و از لحاظ جنسی بالغ می گردند . ضایعاتی که در کبد ایجاد می گردد در اثر حرکت کرم بالغ در پارانشیم بافت کبد است که باعث آتروفی و فیبروزه شدن آنها می شوند.در آلودگی شدید ( تا ۲۰۰ کرم در یک کبد) عارضه Liver- rot یا پوسیدگی کبد در طول مهاجرت و پیش از بلوغ در پارانشیم کبد در مدت ۸ هفته ایجاد می شود.علایم اصلی در انسان در فاسیولیازیس مزمن پس از حدود ۱۲ هفته ، دردهای شکمی که بیشتر در قسمت راست و بالای شکم است، کبد دردناک، اسهال، استفراغ، سردرد، تبهای نامنظم، افزایش ائوزینوفیلهای خون، کم خونی و تعریق زیاد که به بزرگی کبد و نهایتا یرقان انسدادی ( تورم مجاری صفراوی یا انسداد مکانیکی) منجر می شود.ندرتا ممکن است وارد نسوج غیر معمول مثل پانکراس، ریه، مغز، نخاع  و… شده و عوارض مربوط به آن عضو را نشان دهند.نشانه های فاز حادبیماری ،  تب بالای ۴۰، لکوسیتوز ، ائوزینوفیلی بالای ۶۰%، ESR بالا، علائم آلرژی است و نشانه های فاز مزمن ،  کبد بزرگ و دردناک، یرقان انسدادی، بدلیل التهاب و انسداد مجاری صفراوی، گاهی گرانولوما هم بدیل حضور اکتوپیک انگل اتفاق میافتد . کلفتی مجرا ناشی از واکنش های فیبروتیک است و آنمی نورموسیتیک هم دیده می شود .
 
تشخیص
 
بالینی
سی تی اسکن و اولترا سوند
دیدن تخم انگل در مدفوع یا توباژ دوازدهه
۳ تا ۴ بار آزمایش
در ۳۰% موارد آلودگی تخم را در نمونه هال مدفوع و یا مواد معده ای نمی توان دید
روش تلمن : بجای فرمل اسید کلریدریک، نفوذ در جدار تخم و شفاف کردن آن( روش رسوبی اختصاصی برای ترماتد ها)
بیمار باید از خوردن جگر و گوشت پرهیز نماید.
تشخیص ایمنولوژیک

تستهای داخل جلدی خیلی اختصاصی نیستند و چند هفته بعد مثبت می شوند .
هماگلوتیناسیون پاسیو استفاده می شود
IgG4 ELISA با استفاده از cathepsin L1 cysteine proteinase بعنوان آنتی ژن
sandwich ELISA تا یک هفته بعد از عفونت
Western immunoblots برای تایید عفونت
Fasciola coproantigen بسیار امیدوار کننده بوده است . 

درمان فاسیولا هپاتیکا
دی هیدرو امتین دی هیدرو کلراید | تزریق عضلانی ۱ میلی گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن
دی کلروفنل یا Bithionol | ۳۰ اله ۵۰  میلی گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن یک روز در میان و ۱۰-۱۵ دز موثر است.
پرازیکوانتل
 Triclabendazole | بمدت ۱ یا دو روز تا ۹۰% تاثیر دارد و داروی انتخابی است .
مقاومت فاسیولا در برابر داروها: آنزیم گلوتاتیون اس ترانسفراز ( GST ) زیاد ترشح می شود و دارو را دتوکسیفیه می کند .

اپیدمیولوژی فاسیولا هپاتیکا
این کرم انگل مجاری صفراوی گوسفند، بز، گاو و سایر نشخوار کنندگان مثل شتر، اسب، خرگوش، کانگورو، فیل و پستاندارانی مثل میمون، خوک، سگ و گربه است.میزبانان حقیقی و حساسگوسفند، بز، گاو است . آلودگی انسان با خوردن سبزیجات آلوده حامل متاسرکر ، در ایران نعنای آبی و بعضی دیگر از سبزیجات مورد استفاده در سالاد و گاهی هم در آب آشامیدنی است . آلودگی از اغلب کشورهای جهان مثل: مصر، آمریکای جنوبی، تایلند، اروپا، آفریقا و شوروی گزارش شده است. در ایرانهم  شهرهای رشت، انزلی و صومعه سرا در گیلان، سواحل دریای مازندران، اصفهان و مشهد بیشترین گزارش را دارند . کرم بالغ در مدت ۳-۴ ماه بالغ و ۵ – 12 سال عمر می کند در اروپا L. Truncatula  و در شمال غرب آفریقا L. tomentosa  و در آمریکای جنوبی L. viatrix  میزبان واسط هستند.
 
پیشگیری
ریشه کنی انگل در دامهای علفخوار از طریق درمان عمومی آنها
مبارزه با حلزونهای میزبان واسط
خودداری از خوردن سبزیجات خام خصوصا شاهی و سبزیجات سالادی
در مناطق آلوده چون ممکن است آب آشامیدنی هم حوی لارو انگل باشد لازم از شرب این گونه آبها جلوگیری کرد.

Leave a Reply 7855 views, 1 so far today |
Follow Discussion

One Response to “فاسیولا هپاتیکا”

  1. hadad Says:

    hadad

Leave a Reply

Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.

1R8A94601R8A94661R8A93781R8A9319Ryan's Pub, St Julian, December 25, 2016Gorgeous Gorgs, Sliema, December 24, 2016The 11:40 Rogue One Show on Eden in St Julian, December 28, 2016Ariëlla 006Lu #XAriëlla 005